Yenice Tütünü (Yenidje)

Yenice tütünü, Osmanlı döneminde Karasu Yenicesi adıyla anılan kasabanın adını taşıyan bir şark yaprağıdır. Batı dillerinde "Yenidje" ya da "Yenidze" biçimleriyle yazılır. Kasaba bugün Yunanistan'ın İskeçe (Xanthi) bölgesinde Genisea adıyla varlığını sürdürür. Adın yaprağa geçmesi, yetiştiği tarladan çok pazarlandığı yerle ilgilidir: çevre köylerden toplanan yaprak Yenice pazarında el değiştirir, oradan Avrupa'ya çıkardı.

Coğrafya ve Karakter

Yenice, kendi başına bir botanik tür değil, belirli bir havzanın verdiği bir yaprak tipidir. Ticari sınıflandırmada şark tütünü ailesinin Basma koluna girer; İskeçe yaprağı, yaygın kabule göre Basma'nın bir derecesi sayılır. Basma küçük yapraklı, ince dokulu ve nikotini düşük bir gruptur; toplandıktan sonra ipe dizilerek güneşte kurutulur. Ticaret tasnifinde Yenice adı, İskeçe'nin Yaka ve Cebel kollarından gelen küçük, ince damarlı, yağlı yapraklara bağlanır. Toprağın yapısı, yaz sıcağı ve yaprağın küçük kalması, şark yapraklarına kendine özgü kokusunu veren etkenler arasında gösterilir.

Yenice'nin ününü kuran şey, bu ailenin genelinde görülen otsu ve baharatlı çizginin yanına tatlımsı, reçineli bir katman eklemesiydi. Harmancıların anlatımında yaprağa kremamsı bir yumuşaklık da atfedilir; bu tanımlar ölçülebilir bir ölçüte değil, tadım diline dayanır. Tütün ticareti çevrelerinde yaprak için kullanılan "tütünlerin kraliçesi" nitelemesi de eski bir sıfat olarak aktarılır; ilk kez nerede söylendiği bilinmez.