Leo Pipes (Leon du Preez)

Leo Pipes, Güney Afrikalı ressam Leon du Preez'in 2000'li yılların başında Cape Town'un Goodwood semtinde kurduğu küçük ölçekli bir pipo atölyesidir. Marka adı ustanın kısaltılmış adından gelir ve pipolar LEO damgası taşır. Üretim tek elden yürütülmüş, du Preez'in erken ölümüyle birlikte tamamen durmuştur; bu yüzden Leo imzalı pipolar bugün az sayıda bulunan örnekler arasında sayılır.

Ustanın yolu

Du Preez'in asıl mesleği görsel sanatlardı. Kayıtlara göre Port Elizabeth Technikon üzerinden lisans sonrası bir sanat programını tamamlamış, ilk toplu sergisine Güney Afrika'nın East London kentindeki Ann Bryant Sanat Galerisi'nde katılmış, aynı galerinin küratörlüğünü de yıllarca sürdürmüştür. Erken dönem resimlerinde evsiz ve yalnız insanları konu edinmiş, ilerleyen yıllarda okyanusu merkeze alan işlere yönelmiştir. Pipoya tasarım ağırlıklı yaklaşması çoğunlukla bu sanatçı geçmişine bağlanır.

Pipoyla ilk uğraşı okul yıllarında bambudan yaptığı basit denemelere dayanır. İşin ciddileşmesi ise 2001 dolayında, emekli bir polis dedektifi olan ve Jobert markasıyla pipo yapan Johan Slabbert ile tanışmasıyla olmuştur. Du Preez kısa süre içinde Slabbert'in yanında çırak olarak çalışmaya başlamış, ikili yıllar boyunca Goodwood'da aynı çalışma ortamını paylaşmıştır. Usta ayrıca kendi evinde tam donanımlı ikinci bir atölye kurmuş, burası Jobert için de yedek üretim yeri işlevi görmüştür.

Malzeme ve yöntem

Güney Afrika'da briyar bloğu yerel olarak bulunmadığı için hem Jobert hem Leo, ülkenin kendi ağaçlarına yönelmiştir. Kullanılan başlıca türler yabani zeytin (wild olive) ve yerel adıyla black hookthorn denen dikenli akasya olmuştur; aynı çevrede kurşun ağacı, mopane ve Afrika abanozu gibi türlerin de denendiği bilinmektedir. Bu yerli sert ağaçlar, briyar dışındaki ahşaplarda pipo yapımının Avrupa dışında nasıl bir zorunluluktan doğduğunun tipik bir örneğidir.

Atölyenin yöntemi bilinçli biçimde sadeydi. Du Preez torna kullanmaz, tüm biçimlendirmeyi bir matkap tezgâhı ve bir disk zımparayla yapardı. Bu da doğal olarak her parçanın tek olduğu freehand çizgisine yol açtı: ağacın damarını izleyen, simetriden çok malzemeye uyan gövdeler. Bitirmede vernik kullanılmaz, yüzey yalnızca perdahlanarak parlatılırdı. Bu tercih, hem yerli ağaçların doğal dokusunu görünür bırakır hem de kullanım süresince yüzeyin kendi patinasını kazanmasına imkân tanır. Benzer bir tutum, pipo yapımında kullanılan alternatif ağaçlar üzerine çalışan pek çok küçük atölyede görülür.

Sonrası

Leon du Preez beklenmedik biçimde erken yaşta hayatını kaybetmiştir; kaynaklarda kesin tarih belirtilmez. Bu kayıp yalnızca Leo markasının değil, aktarıldığına göre dolaylı olarak Jobert'in de sonu olmuştur: Johan Slabbert'in bir süre sonra pipo yapmayı bıraktığı, markanın internet sitesinin de kapandığı bilinir. Bugün Leo pipoları, briyar dışındaki malzemelerle çalışan küçük Güney Afrika okulunun kısa ömürlü ama özgün bir halkası olarak anılır.