Ranz Freehands (Ron Smith)

Ranz Freehands, Amerikalı pipo yapımcısı Ron Smith'in kendi işleri için kullandığı marka adıdır. Üretim, Doğu Tennessee'de Dandridge çevresindeki bir ev atölyesinde tek elden yürütülür. Ad ustanın kendi adından türetilmemiştir; Smith, "Ron's Pipes" ya da "Smith Freehands" gibi doğrudan seçenekler yerine kulağa yakın gelen, ama kimliğini biraz geride bırakan bir sözcüğü yeğlediğini söyler. Kayıtlara göre ilk pipolarını 2015'te yapmıştır.

Zanaate geç giriş

Smith pipo yapımına meslek hayatını tamamladıktan sonra girdi. Kendi anlatımına göre Tennessee'nin ileri yaştaki eyalet sakinlerine tanıdığı ücretsiz ders imkânı onu Morristown'daki Walters State Community College'ın sanat derslerine yöneltti; fotoğrafla başlayan ilgi zamanla heykele kaydı ve taş yontmakla pipo yontmak arasındaki yakınlık burada kuruldu. İlk denemeler satın alınmış briyar kütükleri, hazır ağızlıklar ve birkaç basit el aletiyle yapıldı; atölye donanımı ile teknik bilgi sonraki yıllarda yavaş yavaş genişledi.

Öğrenme yolu olarak ziyaret ve seminer

Smith'in eğitimi tek bir ustanın yanında değil, dağınık temaslarla ilerledi. Tim West ile geçirilen bir günlük çalışma, Chicago'daki pipo yapım seminerine iki kez katılım ve Raleigh sergisi öncesinde iki yapımcıyla yapılan ayrı bir oturum bunların başlıcalarıdır. Üzerine Amerika ve Almanya'daki tanınmış atölyelerde geçirilen gözlem günleri eklenir. Amerikan el yapımı pipo sahnesi için tipik bir güzergâhtır bu: kapalı bir usta-çırak zinciri yerine sergi, seminer ve karşılıklı atölye ziyareti üzerinden yayılan bir bilgi aktarımı.

Malzeme ve yapım tercihleri

Ranz pipolarının gövdesi toplu olarak ithal edilen ebauchon briyarından çıkar; yani kökün dış plato yüzeyinden değil, iç kısmından kesilen bloklardan. Ağızlıklar hazır kalıplanmış olarak temin edilip pipoya uydurulur; gövdeyle birleşim çoğunlukla delrin geçme (tenon) ile kurulur. Smith bu tercihleri açıkça anlatır, üst segment iş çıkardığı iddiasında bulunmaz ve kendisini gelişimini sürdüren bir hobici sayar. Pipolarının içim niteliğinin meslektaşlardan ve alıcılardan gelen geri bildirimlerle oturduğunu belirtir.

Yüzey ve biçim

Damar iyi çıktığında briyar düz ve parlak bırakılır. Damarın zayıf kaldığı bloklarda kumlama, rustikasyon ya da başka yüzey işlemleri devreye girer. Bunlar arasında, Smith'in anlatımına göre Roger Wallenstein'ın geliştirdiği "driftwood" (sürüklenmiş odun) bitişi ayrı bir yer tutar: kumlamayı andıran, ancak sonucu önceden kestirilemeyen bir doku bırakır ve açık renklere, taşı andıran görünümlere elverişlidir. Renk zamanla soldukça altındaki desenin daha da belirginleştiği söylenir. Biçim tarafında klasik ölçülerden çok serbest yorumlar ağır basar; işlerin büyük bölümü freehand ailesine girer. Geleneksel siyah, kahve ve tütün tonlarının yanında canlı renkler de kullanılır.