top of page
< Back

Ünlü Pipo İçicileri

Ünlü pipo içicileri, piponun yalnızca bir tütün içme aracı değil, aynı zamanda güçlü bir imge taşıyıcısı olduğunu gösteren geniş bir portre galerisidir. Bilim insanlarından romancılara, generallerden sinema yıldızlarına kadar pek çok tanınmış kişi piposuyla hatırlanır; üstelik bu imgenin en kalıcı örneklerinden bazıları gerçek kişilere değil, kurgu kahramanlarına aittir. Bu madde, kaynaklarla doğrulanabilen örnekler üzerinden pipo ile kamusal kimlik arasındaki ilişkiyi özetler.

Bilimden ve sanattan iki portre

Albert Einstein 1950'de, 71 yaşındayken Montreal Pipo İçicileri Kulübü'nün ömür boyu üyeliğini kabul etti. Bu vesileyle pipo içmenin "insan işlerinde sakin ve nesnel yargıya katkıda bulunduğu"na inandığını söylemişti; sık alıntılanan bu ifade bilimsel bir tespit değil, söyleyenin ve döneminin kişisel kanaatidir. Fizikçinin uzun kullanımdan ağızlığı delinmiş piposu bugün Washington'daki Smithsonian Ulusal Amerikan Tarihi Müzesi koleksiyonunda korunmaktadır.

Vincent van Gogh, Aralık 1875'te kardeşi Theo'ya yazdığı mektupta piposunda "eski, güvenilir bir dost"u yeniden bulduğunu anlatıyordu. Kulağının bir bölümünü kestiği olaydan üç hafta sonra, Ocak 1889'da kendini piposuyla resmetti: "Sargılı Kulaklı ve Pipolu Otoportre", ressamın pipoyla kurduğu bağın en bilinen belgesi sayılır.

Edebiyatın tiryakileri

Mark Twain hesapsız bir tiryakiydi; ucuz mısır koçanı pipolarıyla görüntülenmesi kamusal kimliğinin ayrılmaz parçası hâline geldi. Cennette tütün yasaksa oraya gitmeyeceği yolundaki ünlü söz de kendisine atfedilir; ancak bu sözün birincil kaynağı bugüne dek gösterilememiştir.

J.R.R. Tolkien ise pipo tutkusunu kurgusuna taşıdı: Orta Dünya'nın hobbitleri "pipo otu" (pipe-weed) içer. Yüzüklerin Efendisi'nin eklerinde bu bitkinin muhtemelen bir tütün (Nicotiana) türü olduğu belirtilir. Kurguya göre pipo otunu Shire takvimiyle 1070 dolayında Longbottom'lı Tobold Hornblower yetiştirmeye başlamıştır; Longbottom Leaf, Old Toby ve Southern Star en ünlü çeşitleridir.

Üniformada ve beyaz perdede

General Douglas MacArthur'un uzun saplı mısır koçanı piposu, İkinci Dünya Savaşı fotoğraflarıyla özdeşleşmiştir. Missouri Meerschaum firması, generalin adını taşıyan uzun saplı özel bir model üretmiştir. Şarkıcı ve aktör Bing Crosby de filmlerinde ve fotoğraflarında piposuyla görünürdü; pipo, onun "rahat aile babası" imajının parçası kabul edilir.

Kurgunun en ünlü piposu

Piposuyla anılan kişilerin en meşhuru ise muhtemelen hiç yaşamadı. Arthur Conan Doyle'un metinlerinde Sherlock Holmes kil, kiraz ağacı ve funda kökü (briyar) pipolar içer; onunla özdeşleşen iri, eğik gövdeli kalabaş pipo (calabash) ise hikâyelerin hiçbirinde geçmez. Bu imge, Holmes'u 1899-1932 arasında sahnede yaklaşık 1.300 kez canlandıran aktör William Gillette'ten gelir: aşağı kıvrımlı kalabaş hem salonun arka sıralarından seçilebiliyor hem de oyuncu repliklerini söylerken ağızda dengede duruyordu. İllüstratör Frederic Dorr Steele'in Collier's dergisindeki Holmes çizimlerini Gillette'in sahne görünümüne dayandırması bu imgeyi kalıcılaştırdı.

Popüler derlemelerde J.M. Barrie, Bertrand Russell, Georges Simenon ve Norman Rockwell gibi başka isimler de anılır. Piponun farklı çağlarda ve coğrafyalarda edindiği anlamlar için Piponun Dünya Tarihi maddesine bakılabilir.

bottom of page