Provenzano (Mimmo Provenzano)

Provenzano, Güney İtalya'nın Salento yöresindeki Maglie kasabasında çalışan Cosimo "Mimmo" Provenzano'nun tek kişilik pipo atölyesidir. Provenzano'nun adı, İtalyan pipoculuğunun geleneksel merkezlerinin dışında kurulmuş olmasına ve İskandinav çizgisine yakın duran hafif, ince cidarlı biçimlerine karşın kısa sürede yurt dışında da duyulmuştur.

Atölyenin kuruluşu

Provenzano'nun ahşapla ilişkisi pipoculuktan önce başlar; kaynaklar onu pipo yapımına geçmeden önce ahşap üzerine çalışan bir el ustası olarak anar. Anlatıldığına göre sigarayı bırakmak için pipoya başlamış, birkaç yıl sonra kendi piposunu yapmayı denemiştir. İlk denemelerinin tarihi kaynaklara göre değişir: kendi anlatımına dayanan künyeler işe 2009'da bir merak olarak başladığını söyler, bölgesel bir röportaj ise ilk pipoya 2007 dolaylarında giriştiğini aktarır. Her iki anlatımda da ortak olan, ilk yılların hazır delinmiş kütüklerle ve boş vakitlerde sürdürülen bir uğraş olduğudur. Kayıtlara göre 2012'de esas mesleğini bırakmak zorunda kalınca atölyeyi tam zamanlı işine dönüştürdü. Yine bu yıllarda, biçimlerini sosyal medyada gören İtalyan pipo dağıtımcısı Mario Lubinski'nin yönlendirmesiyle Pesaro'da Franco Rossi'nin yanında çalışıp tezgâh disiplinini oturttuğu aktarılır. Bu ayrıntı, Provenzano'yu bir yandan da İtalyan pipoculuğunun Pesaro okuluna bağlar.

Atölye, Maglie'de bir binanın terasına kurulmuş küçük bir çalışma odasıdır. Provenzano üretimin her aşamasını kendisi yürütür: kütük seçimi, kurutma, tornada biçimlendirme, zımpara ve cila.

Malzeme ve üslup

Atölyenin ana malzemesi klasik briyardır; Provenzano bu kütükleri ağırlıklı olarak Kalabriya'dan temin eder ve üç yıl kadar dinlendirdiğini söyler. Bununla birlikte kendisini asıl ayıran malzeme morta, yani nehir yataklarından çıkarılan yarı fosilleşmiş meşedir. İrlanda, Ukrayna ve Almanya kaynaklı morta bloklarla çalışır; kendi ifadesine göre üretiminin büyük bölümü bu malzemeden çıkar ve İtalya'da mortayı en çok kullanan yapımcılardan biri sayılır. Zeytin, kiraz ve kocayemiş gibi başka ağaçlara seyrek de olsa yer verir; ağızlık ve halka işlerinde metakrilat, cumberland, boynuz ve Sardunya zeytin ağacı kullanır.

Üslup olarak Provenzano, süslü halkalardan ve ağır bezemeden uzak durur. Pipoları hafif, temiz hatlı ve ince cidarlıdır; bu yönüyle Danimarka geleneğine yakın kabul edilir. Repertuvarında dublin, yumurta (egg) ve kalabaş gibi klasik aileler ile ölçülü freehand yorumları birlikte bulunur. Yapımcının kendi model adlandırmasında "reverse", yani ters kalabaş düzenlemesi de geçer; bu çözümün atölyenin tanınan biçimlerinden biri olduğu kabul edilir. Yüzey işlemlerinde boyama ve bitiriş için karnauba mumu kullanılır.

Damga ve derecelendirme

Pipolar yapımcının adıyla damgalanır ve harf esaslı bir derecelendirmeye göre ayrılır: A'dan C'ye yükselen kademeler ve en üstte "Collection" olarak anılan seçki bulunur. Derece, kütüğün damar niteliğine ve işçiliğin inceliğine göre belirlenir; pipolar ayrıca sırayla numaralandırılır.

Provenzano'nun pipoları Avrupa'nın yanı sıra Amerika, Arjantin, Uruguay ve Avustralya'daki koleksiyonculara ulaşmıştır; bazı örnekleri Varese yakınlarındaki Gavirate'de bulunan Uluslararası Pipo Müzesi'nde sergilenmiştir.