Tabako-ire ve Tonkotsu (Japon Tütün Kapları)

Tabako-ire, sözcük anlamıyla "tütün kabı" demektir; Japonya'da yüzyıllarca, tütünü ev dışına çıkarmaya yarayan her tür kabın ortak adı olmuştur. Koleksiyon dilinde bugün daha dar bir anlam taşır: yumuşak gövdeli keseye tabako-ire, sert gövdeli kutuya tonkotsu denir. Bu ikili adlandırmanın 20. yüzyıl öncesinde Japonya'da yerleşik olmadığı belirtilir; yine de işe yaradığı için koleksiyoncular arasında kalıcılaşmıştır. Her iki kap da Japon kişisel kullanım takımının parçasıdır ve evde duran tabako-bon tepsisinin dışarıdaki karşılığını oluşturur.

Yumuşak Kesenin İki Biçimi

Erken keselerde iki ana biçim ayırt edilir. Torba biçimli olanın ağzı, ipe geçirilen bir boncukla (ojime) toplanır; bu biçimin para kesesi kinchaku'dan geldiği sayılır. Kapaklı dikdörtgen olanınsa çakmak taşı ve kav taşımaya yarayan hiuchi-bukuro'dan türediği düşünülür; kapağı, gövdenin çevresine dolanan bir iple (himo) tutturulurdu. İkinci biçim kısa sürede öne geçmiş, gündelik kullanımın ölçüsü hâline gelmiştir. Dikdörtgen keselerin içinde çoğunlukla gövdenin yarısına kadar yükselen bir cep bulunur; başlangıçta çakmak takımına ayrıldığı düşünülen bu bölmenin sonradan kısa bir kiseru taşımakta kullanıldığı belirtilir.

Malzemede ise kâğıttan deriye doğru bir yol izlenir. Kayıtlara göre ilk keseler 17. yüzyılın ortasında Kyoto'da cilalı kâğıttan yapıldı; yüzyıl kapanırken kâğıt keseler ülke geneline yayılmış, 18. yüzyıl boyunca da rağbet görmüştü. Kâğıt üzerine işlenen bezemenin maliyeti arttıkça deri ve kumaş öne çıktı; 19. yüzyılın başat malzemeleri bunlar oldu.